In een uitstekend artikel in het Algemeen Dagblad (journalist Walter Devenijns) van 8 maart geeft kamerlid Frank Heemskerk te kennen meer macht te willen voor beurswaakhonden als AFM.
Kamerlid Frank Heemskerk is op oorlogspad. Het PvdA-lid vindt dat de beurswaakhond AFM zeer hoge boetes, met naam en toenaam, moet uitdelen aan 'foute' bankiers of verzekeraars. Nu straft de toezichthouder nog anoniem, maar dat kan echt niet meer.
DEN HAAG - Het is te gek voor woorden, zo constateert Heemskerk. Als er sprake is van misleiding bij de verkoop van de ondertussen beruchte aandelenleaseproducten, deelt de beurswaakhond anoniem boetes uit. Hoe hoog de straf is en wie wordt gestraft, maakt AFM niet bekend. Als de effectenklachtencommissie DSI een boete uitdeelt, gebeurt precies hetzelfde. Wie het oordeel naleest, ziet 'verzekeraar x' staan die straf krijgt wegens de verkoop van 'product y'. Alleen de klagers weten wie bedoeld wordt. Die door de wet afgedwongen geheimzinnigheid moet de prullenbak in, vindt Heemskerk die bij de Tweede Kamer een
voorstel heeft ingediend om AFM meer mogelijkheden to geven. Hij vindt dat de namen van de veroordeelde bedrijven openbaar gemaakt moeten worden door AFM. ledereen kan dan zien wie straf krijgt. Weet meteen iedere consument dat je bij die bank of verzekeraar dat product niet moet kopen, zo meent hij.
Waarom zouden malafide bedrijven of bestuurders anders behandeld moeten worden dan gewone criminelen? Die zijn toch ook met naam en toenaam bekend. Het kamerlid vindt ook dat bestuurders van foute bedrijven persoonlijk gestraft mogen worden. Heemskerk: "Heeft de bestuurder zijn naam onder een fout contract gezet, dan mag die persoonlijk ook aan de schandpaal." Hoge boetes uitdelen is natuurlijk vanzelfsprekend. "Die moeten stevig zijn. Als er aan een product fors is verdiend, moeten er ook hoge boetes worden uitgedeeld. De straf moet in verhouding staan tot de opbrengst. Bij Amerikaanse salarissen, horen ook Amerikaanse straffen."
Het zijn harde uitspraken van een kamerlid dat nog maar enkele jaren in het parlement rondloopt. In 2002, tijdens de monsterzege van de PvdA, stapt Heemskerk voor het eerst de Tweede Kamer binnen. Daarvoor was hij werkzaam als bankier bij ABN Amro, dus de financiële wereld kent de 34-jarige als geen ander. Logisch ook, dat Heemskerk met een dergelijke achtergrond zich in de kamer bezighoudt met de financiële wereld. Hij en zijn mede-PvdAkamerlid Crone kwamen met het idee om een bemiddelingscommissie op te richten die de 'oorlog' tussen de honderdduizenden aandelenleasebeleggers en de bankiers moet beslechten. Want de hoge schulden die zijn ontstaan na het beleggen met geleend geld, zijn een maatschappelijk probleem geworden: "Één op 16 Nederlanders heeft een contract getekend. In iedere straat woont wel een leasebelegger." Minister Zalm nam het idee over en sindsdien werkt de commissie onder leiding van oud-Ombudsman Marten Oosting aan een schikking.
Heemskerk zal er 'niet rouwig om zijn als Oosting bij een oplossing heel veel advocaten werkeloos maakt.' Het kamerlid schat dat er inmiddels duizenden juridische procedures zijn opgestart, waarbij stichtingen, Consumentenbond, VEB en de kleine beleggers de verkopers Fords, Dexia of Aegon voor de rechter of een klachtencommissie slepen. Daarnaast dagvaarden de financiers op hun beurt weer de 'wanbetalers'. Tijd voor een oplossing, vindt Heemskerk. Als Nederland zo doorgaat loopt de toch al overbelaste rechtspraak vast en gaan gewone burgers er financieel en emotioneel aan onderdoor.
Of Oostings poging succesvol wordt, is afwachten, zo denkt hij. "Ik hoop dat de klagers en de banken inzien, dat er heel redelijke uitspraken zijn gedaan door de DSI, AFM en de rechter. Die uitspraken bieden een houvast. Moeilijk is wel dat het om heel veel geld gaat, zo'n 6 miljard euro. Dan heb je er een belang bij om knetter-, knetterhard tot het gaatje te onderhandelen. Dan duurt het geheel nog jaren, maar ja, de bankreputaties staan ook onder druk."
Beleggers hopen dat de commissie-Oosting snel een oplossing biedt in het conflict over aandelenleaseproducten. "In april moet duidelijk zijn of er een akkoord komt"
Door onze redacteur Philip de Wit
In 2000 verdiepte Marten Oosting zich nog in de vuurwerkramp in Enschede, een kleine vier jaar later leest hij wekelijks over aandelenlease (beleggen met geleende geld).
Duizenden teleurgestelde beleggers hebben hun hoop gevestigd op Oosting, lid van de Raad van State en voormalig voorzitter van de commissie die de vuurwerkramp in Enschede onderzocht.
Sinds september 2003 is hij de preses van de commissie geschillen aandelenlease. Op nadrukkelijk verzoek van minister Zalm van Financiën.
Oosting moet proberen een oplossing te vinden voor het conflict tussen de duizenden bezitters van aandelenleaseproducten en de aanbieders. Zalm hoopt met de commissie een jarenlang juridisch gevecht, en de daarmee verbonden onzekerheid in de tussentijd, te kunnen vermijden.
Zelf noemt Oosting zich geen actieve belegger. "Ik kreeg in het verleden ook wel folders binnen van aandelenleaseproducten, maar die verdwenen meteen in de prullenbak. De beloofde rendementen waren zo onwaarschijnlijk hoog", zegt Oosting in zijn kamer in het kantoor van de Raad van State.
De belangen in het aandelenleaseconflict zijn groot. Voor de aanbieders gaat het om miljarden euro’s. Ze heten Aegon, DSB, Fortis, Levob, Ohra, SpaarSelect en Dexia, de gesprekspartners van de commissie. Dexia is op afstand marktleider en bekend om zijn Legio Lease-producten. Voor individuele beleggers gaat het vaak om schulden van tienduizenden euro’s, soms meer dan 100.000 euro. Zij worden vertegenwoordigd door belangenclubs als Stichting Leaseverlies/Eegalease, de Consumentenbond, Stichting Adviesverlies. Stichting Leaseleed, Stichting Gesp, Stichting Juniorlease en de Vereniging Pay-Back.
"Ik wist wel dat er problemen waren rond aandelenlease, maar niet in wat voor mate. Toen minister Zalm mij vroeg voor de commissie, heb ik niet meteen ja gezegd. Maar als je voor een omvangrijk probleem als dit zo nadrukkelijk wordt gevraagd, dan kan je niet nee blijven zeggen.
Wij hebben inmiddels vele tientallen brieven binnengekregen van mensen, vaak met schrijnende verhalen en enorme schulden."
Van 1995 tot 2002 hebben particulieren en masse aandelenleaseproducten aangeschaft. In 2001 stonden in Nederland 700.000 contracten uit met een totale waarde van 6,5 miljard euro. De producten hadden namen als No Risk, Safe Invest en Maximaal Rendement Effect. Maar toen in de loop van 2000 de aandelenkoersen dramatisch daalden, bleven veel beleggers achteraf, vaak tot hun grote verassing, met grote schulden zitten. Veel teleurgestelde bezitters van aandelenleaseproducten zeggen nu dat ze nooit zijn ingelicht over de risico’s van beleggen op krediet.
Oosting blijkt zijn opdracht niet te onderschatten. "Ik heb niet meteen gedacht: dit is een mission possible. De kans dat het mislukt om een oplossing te vinden is levensgroot aanwezig. De sleutel voor de oplossing ligt bij de betrokken partijen. Je hebt bovendien niet met twee partijen te maken, maar met meerdere. Dan is er ook al een juridische strijd gaande, wat het niet eenvoudiger maakt".
Want veel beleggers waren al naar de rechter gestapt, individueel of via stichtingen als Leaseverlies en Leaseleed.
De voorzitter van de commissie heeft haast. Het liefst heeft hij zijn klus geklaard in mei. Anders gaat het hem te lang duren. Eerst moest hij echter wachten op het Dutch Securities Institute (DSI), het keurmerkinstituut van de effectenbranche. Bij de klachtencommissie van DSI hebben bijna 2000 klagers procedures lopen tegen Dexia, de grootste aanbieder van aandelenleaseproducten. Dat klaagloket heeft tien vergelijkbare dossiers onderzocht en maakte vorige maand de resultaten ervan bekend. Op basis van de uitspraken wil de klachtencommissie een 'spoorboekje' samenstellen. Dat moet DSI weer de mogelijkheid geven om andere zaken –met soortgelijke kenmerken- sneller af te handelen. Dexia heeft al laten weten in beroep te gaan tegen de uitspraken van de klachtencommissie van DSI.
Oosting en zijn commissie zullen onder meer de DSI-uitkomsten gebruiken bij hun verdere gesprekken met de verschillende partijen. "Elke partij zal kijken naar de beste perspectieven: bemiddeling of de rechter. Als niet iedereen meegaat, heb je een probleem. De aanbieder wil immers een punt zetten achter de rechtszaken en de negatieve publiciteit. Het zal nooit lukken om alle individuele gedupeerden achter een eventueel akkoord te krijgen. Maar het moet wel een heel eind richting de 100 procent gaan, anders ben je niet veel opgeschoten. In april, hoop ik, moet duidelijk zijn of er een akkoord in zit."
Geachte redactie van Tros Radar,
Hartelijk dank voor uw uitnodiging om bij de uitzending van vanavond ( 09-02-2004) aanwezig te zijn.
Wij hebben begrepen dat in deze uitzending aan een aantal belangenorganisaties gevraagd wordt een reactie te geven op de tien DSI uitspraken die vorige week gepubliceerd zijn.
Graag was de stichting Leaseleed ingegaan op de uitnodiging om bij de uitzending aanwezig te zijn. Wij zijn echter van mening dat de belangen van de bij de stichting Leaseleed aangesloten gedupeerden vooralsnog niet gediend zijn met aanwezigheid bij de uitzending. De stichting Leaseleed voert momenteel namelijk overleg met Dexia over een minnelijke regeling. Tevens is een bespreking met Spaar Select in de planning.
Wij streven naar een regeling die voldoende tegemoet komt aan de materiële schade die de gedupeerden geleden hebben en nog zullen lijden. Binnen afzienbare tijd zullen wij duidelijkheid hebben of een dergelijke regeling haalbaar is.
De bij de stichting Leaseleed aangesloten gedupeerden zijn er vanzelfsprekend bij gebaat als er op korte termijn een goede oplossing gerealiseerd wordt. Vandaar dat wij besloten hebben om niet in te gaan op uw uitnodiging.
Ondanks onze terughoudendheid ten aanzien van deelname aan uw programma, heeft de stichting Leaseleed natuurlijk wel een mening over de vorige week gepubliceerde uitspraken van DSI. De uitspraken van DSI zijn een belangrijke stap in de goede richting. Met name uitspraak nr. 9, die gaat over een depotconstructie, hebben wij met grote belangstelling bekeken. Zoals u weet komt de Stichting Leaseleed met name op voor mensen die een dergelijke constructie zijn aangegaan.
Kort samengevat houdt deze constructie in dat de gedupeerden destijds een tweede hypotheek op hun huis hebben genomen. Het geld dat daarmee vrijkwam werd belegd in een beleggingsdepot, waaruit de maandtermijnen van de effectenlease overeenkomsten voldaan zouden worden. Er werd dus twee keer met geleend geld belegd, namelijk met het geld van de tweede hypotheek en met de effectenlease. Voor de duidelijkheid voegen wij bij deze brief een schematische weergave van de constructie.
Uiteindelijk is, als gevolg van de negatieve koersspiraal, het beleggingsdepot vroegtijdig leeggeraakt. De gedupeerden moeten nu zowel de extra hypotheeklasten als de maandtermijnen van de effectenlease van hun inkomen betalen. Daarnaast zal er aan het eind van de looptijd van de effectenlease, naar alle waarschijnlijkheid, ook nog een restschuld zijn. Het gemiddelde schadebedrag van deze gedupeerden ligt tussen de € 75.000,= en € 100.000,=.
DSI heeft geoordeeld dat de hiervoor beschreven depotconstructie door een redelijk bekwaam en redelijk handelend effectenadviseur niet verkocht had mogen worden. Wij zijn het vanzelfsprekend van harte met dit oordeel eens.
Voor wat betreft het oordeel van DSI met betrekking tot het beroep op dwaling op grond van misleiding, had de geschillencommissie wat ons betreft een stap verder mogen (en moeten) gaan. DSI heeft zich beperkt tot misleiding met betrekking tot de effectenlease en deze dus als het ware losgekoppeld van de rest van de depotconstructie. Vervolgens heeft DSI het beroep op dwaling op grond van misleiding bij deze uitspraak afgewezen.
Wij zijn van mening dat de misleiding bekeken moet worden voor de gehele constructie en niet alleen voor het onderdeel effectenlease. De effectenlease was immers slechts één onderdeel van een zeer ingewikkelde constructie die niet of nauwelijks te doorgronden was voor onervaren beleggers.
Bovendien speelt nog een aantal omstandigheden die in de uitspraak van DSI niet aan de orde zijn geweest en die wel relevant zijn voor de beantwoording van de vraag of sprake is geweest van misleiding. In een eventuele gerechtelijke procedure zullen wij die zeker aan de orde stellen.
De stichting Leaseleed is het eveneens niet eens met het oordeel van DSI dat Bank Labouchere (nu Dexia) niet verantwoordelijk was voor de uitlatingen van Spaar Select. Ook in dit verband beschikt de stichting Leaseleed over concrete bewijzen die het tegendeel aantonen.
Het laatste woord is hierover dus nog niet gezegd.
Conclusie
De DSI uitspraken zijn op een aantal punten een stap in de goede richting, echter uit de voorgestelde schadeberekening door DSI, blijkt dat het overgrote deel van de schade voor rekening van de gedupeerde blijft. Het bedrag van de opgenomen hypotheek wordt niet vergoed, alsmede de betaalde hypotheekrente en de kosten in verband met het afsluiten van de extra opgenomen hypotheek. Ook de uit eigen middelen betaalde maandelijkse leasetermijnen worden niet vergoed.
Zonder verder in detail te treden zijn dit de belangrijkste opmerkingen die de stichting Leaseleed heeft naar aanleiding van de uitspraken van DSI.
Aangezien u, net als de stichting Leaseleed, het belang van de gedupeerden van effectenlease-producten voorop heeft staan, nemen wij aan dat u begrip heeft voor onze beslissing om vooralsnog niet in te gaan op uw uitnodiging. Graag komen wij één en ander nog eens nader toelichten op een meer geschikt moment.
Wij wensen u veel succes toe met de uitzending van vanavond!
Met vriendelijke groet,
mede namens de stichting Leaseleed
Mw. mr. C. van den Borne-Verheijen
mr. E. Janssen
Werkzaam bij advocatenkantoor Dirkzwager te Nijmegen.
Alphen, 13 december 2003
Als er twee mensen zijn die heel goed weten hoe het is om de broekriem aan te halen, dan zijn het wel Hans en Elly Scholten (*) uit Alphen. Allebei hebben ze hun baan verloren, hun schulden zijn torenhoog en worden bovendien elke maand hoger. Ze kunnen geen kant meer op. Oorzaak: aandelenlease. Ze lieten zich drie jaar geleden in een prachtig lijkende constructie van Spaar Select en Dexia Bank praten. Ze hoefden er alleen maar een tweede hypotheek voor te nemen. Door de rendementen van aandelen zouden ze al na vijf jaar een vermogen van 391.000 gulden hebben opgebouwd. Door de kelderende aandelen is dat echter heel anders gelopen. Hun tweede hypotheek van 88.000 euro is verdwenen als sneeuw voor de zon. De aandelen kunnen worden verkocht, maar dan moeten de Scholtens wel even 93.000 euro bijpassen. Wat hen rest is de twijfelachtige eer tot de vijf grootste slachtoffers van aandelenlease te behoren. Ze vertellen hun verhaal als waarschuwing voor anderen.
ALPHEN - Hun kerstdiner zal dit jaar karig zijn. Vorig jaar konden ze zich ook al geen extra's veroorloven met de feestdagen. ,,Het is dat onze dochter en schoonzoon nog een lekkere maaltijd voor ons kookten, anders was het dagelijkse kost geweest'', zegt Elly Scholten (56), in een hoekje van de bank. Financiële zorgen hebben hun sporen bij haar nagelaten. Ze is op van de zenuwen, beweegt voortdurend haar handen en vecht bij iedere vraag tegen de tranen. Al een tijdje slikt ze slaapmiddelen en ze heeft hartritme-stoornissen. Haar man Hans (55) zit ineengedoken, bijna versuft aan het andere einde van de bank. ,,Je leert er op den duur wel een beetje mee leven. Maar altijd hangt dat enorme bedrag boven je hoofd en dat sloopt je'', zegt hij. En omdat ze de betalingen aan Dexia Bank hebben gestopt, loopt de schuld razendsnel op.
Een sociaal leven hebben ze nauwelijks meer. Ze zijn actief in de buurtvereniging en dat geeft nog wat afleiding. ,,Maar een rondje geven zit er nu even niet in. We hebben gewoon het geld niet meer'', zegt Hans.
Ze hebben een leuk ingericht appartement in een Alphense nieuwbouwwijk. Een huis met overwaarde, want het zal bij verkoop meer opbrengen dan de Scholtens ervoor hebben betaald. En in die overwaarde schuilt hun ongeluk.
In juni 2000 ging rond etenstijd de telefoon. Een medewerker van Spaar Select stelde zich voor en vroeg of hij een paar vragen mocht stellen. ,,Hij vroeg ons of wij een eigen huis bezitten waar een overwaarde op rust. Want die overwaarde is een bezit dat niets oplevert, zei hij. Hij vroeg of er eens een adviseur van Spaar Select mocht langskomen om uit te leggen hoe wij onze overwaarde konden verdubbelen, of misschien wel meer'', zegt Hans. Het echtpaar had er wel oren naar. ,,Het leek ons aantrekkelijk en we dachten ook: een gesprek is vrijblijvend.''
Binnen een paar dagen werd de afspraak schriftelijk bevestigd met een juichende brief: ,,Ons motto is ‘Het geld ligt op straat, maar u moet het wel willen oprapen'. Daar kunnen wij u prima bij van dienst zijn. Wij zullen u laten zien dat het mogelijk is om al uw wensen te realiseren zonder dat het noodzakelijk is om er extra voor te sparen. Het blijkt gewoon een kwestie van een goed financieel plan te zijn.'' Al een dag later stond de adviseur op de stoep. ,,Zijn advies was de maximale overwaarde te gebruiken, omdat het product volkomen veilig zou zijn.''
Het product Overwaarde Effect behelst niets anders dan het leasen van aandelen met een tweede hypotheek. Aandelen kopen dus, met geleend geld. Na verloop van tijd zouden de aandelen zoveel meer waard zijn dat niet alleen de tweede hypotheek in één klap kon worden afgelost, maar dat de Scholtens tevens een aardig kapitaaltje zouden hebben vergaard.
Deze constructie lijkt een beetje op de veel bekritiseerde ‘Winstverdriedubbelaar' van Legio Lease, dat regelmatig in consumentenprogramma's aan de kaak wordt gesteld. Dat klopt ook wel, want het inmiddels opgeheven Legio Lease is onderdeel van Dexia Bank Nederland, dat zelf weer de opvolger is van Bank Labouchère. Spaar Select treedt op als intermediair voor Dexia.
Hans en Elly Scholten waren enthousiast. Niet omdat ze van huis uit gokkers zijn of snel een dikke winst willen behalen, benadrukt Elly. ,,We hebben altijd netjes geleefd, nooit risico's genomen. Dit was de eerste keer.'' De Alphenaren wilden een leuk spaarcentje voor de oude dag. ,,We dachten aan wat vroeger stoppen met werken of zo.'' Dat laatste kwam wel uit, maar heel anders dan ze zich op dat moment hadden voorgesteld.
Ze lieten zich in hun naïviteit meeslepen door het betoog van de adviseur. Hun bedenkingen werden weggewimpeld met prachtige rendementen uit het verleden. ,,Op onze vraag wat er zou gebeuren als de beurs in elkaar zou klappen, antwoordde hij dat we in het slechtste geval quitte zouden spelen; geen winst, geen verlies, maar dan zou het wel héél slecht moeten gaan'', zegt Hans. Het geld van de tweede hypotheek werd in een ‘depot' gestopt, waaruit de rentelasten werden betaald voor de twee afgesloten leasecontracten. Het depot - dat in feite uit één beleggingsfonds met een hoog risico bestond - zou groeien door de rendementen van het fonds. Maar door de betalingen van de rente en de waardedaling van de aandelen is het depot nu al leeg. En dat terwijl de Scholtens was toegezegd dat het toereikend zou zijn om minimaal vijf jaar alle rentebedragen te betalen.
Beiden zeggen met grote stelligheid dat de adviseur nooit heeft uitgelegd dat ze met geleend geld zouden gaan beleggen en dat ze ook de risico's van koersverliezen zouden moeten dragen. ,,Er werd alleen gesproken over sparen, niet over lenen'', zegt Elly.
In de praktijk bleek echter dat ze niet alleen maar leenden, maar dat ze zelfs gingen ‘lenen om te lenen'. Er werd één keer belegd met de hypotheek en daarnaast werden nog twee leasecontracten (in feite leningen tegen 12 procent rente) afgesloten waarmee ook werd belegd. In totaal werd voor 240.000 euro aan geleend geld belegd, waarvan er ruim 88.000 euro in het beleggingsfonds werd gestopt.
Precies twee weken na het eerste gesprek meldde de adviseur zich per brief. De Scholtens zouden voor een bedrag van 3200 gulden per maand kunnen gaan leasen. ,,En dat was meer dan we verdienden'', zegt Hans Scholten. ,,Er is wel een inkomenstoets geweest, maar achteraf zeg ik dat dit nooit geaccepteerd had mogen worden.''
Aanvankelijk was er niets aan de hand, maar toen in 2001 de koersen begonnen te dalen dienden de problemen zich spoedig aan. Hans: ,,Het depot raakte leeg door het instorten van de beurs. We dachten dat op te lossen door ons spaargeld erin te stoppen, maar de koersen stegen niet.'' Elly vult aan: ,,Toen hebben we het een poosje heel slecht gehad. Ik had al geen werk meer en we hadden alleen maar geld om te eten en te drinken, verder niets.'' Tot overmaat van ramp raakte ook Hans door een reorganisatie bij zijn werkgever zijn baan kwijt. ,,Ik mocht nog net mijn 25-jarig jubileum vieren'', zegt hij bitter.
Uiteindelijk stopten de Scholtens de betalingen aan Dexia. ,,We moesten wel. Van twee ww-uitkeringen kun je dit niet betalen.'' Dexia was niet te vermurwen. De aanmaningen en dreigende brieven bleven elkaar opvolgen. ,,We hebben ze geschreven dat we van alles af wilden en dat zij wat ons betreft de aandelen konden houden. Maar daar zijn ze niet op ingegaan'', zegt Elly.
Wel bood Dexia aan de aandelen te verkopen, op voorwaarde dat de Scholtens het verlies zouden bijpassen. Dat zou een bedrag van 93.000 euro zijn geworden - samen met de tweede hypotheek zelfs een bedrag van 181.000 euro. Dan wordt de reeds betaalde en nog te betalen rente van de tweede hypotheek - niet aftrekbaar van de belasting - nog buiten beschouwing gelaten. En die rente loopt nog een jaar of 17 door.
,,Afgelopen september hadden we al een achterstand van 22.000 euro aan rente opgebouwd'', zegt Hans. ,,Dat Dexia niet wil reageren is niet realistisch. Ze kennen immers onze financiële situatie en ze weten dat er niets te halen valt.'' Al een tijdje is er geen post meer gekomen en die dreigende stilte knaagt aan de Alphenaren. ,,Dat raak je niet kwijt, daar ga je aan kapot. We proberen de hele zaak naast ons neer te leggen, maar dat gaat gewoon niet'', zegt Elly.
Het was ook heel moeilijk om familie en kennissen over de enorme financiële problemen te vertellen. ,,We durfden eerst niet, we schaamden ons heel erg. Maar op een gegeven moment moesten we er wel mee naar buiten komen. De mensen begonnen het te merken en dan kun je het maar beter uitleggen'', zegt Elly. Niet iedereen toont trouwens veel begrip voor hun situatie. ,,Er zijn zelfs nog mensen die zeggen: eigen schuld, dikke bult.''
Deze zomer kwamen ze in contact met de nieuwe stichting Leaseleed, die het heeft opgenomen voor de slachtoffers van Dexia/Spaar Select. De stichting wil gerechtigheid voor de naar schatting 4500 mensen die een aandelenlease-contract hebben gesloten, in samenhang met een hypothecaire geldlening. Deze stichting eist dat de financiële situatie van de gedupeerden wordt teruggebracht naar die van vóór de ondertekening van het contract. Een rechtszaak is in voorbereiding. Ongeveer 360 gezinnen hebben zich al bij de stichting aangesloten.
Hans en Elly Scholten behoren tot die 360. Zij klampen zich helemaal vast aan de strohalm die de stichting biedt. Inmiddels hebben ze in een bijeenkomst zo'n 140 lotgenoten leren kennen. ,,Dat was wel goed. Daar konden we allemaal onze frustraties kwijt. We stellen echt al onze hoop in deze stichting'', zegt Hans. Het bleek dat ze tot een groep van vijf gedupeerden behoren met de hoogste schuld aan Dexia. ,,En we zijn nog niet eens degenen met de hoogste maandelijkse verplichtingen. We hebben iemand ontmoet die 4000 euro in de maand moet betalen'', zegt Hans.
Elly en hij hebben een groeiende hoop dat de rechtszaak die de stichting gaat aanspannen ook hen succes brengt. Maar in hun achterhoofd houden ze er altijd rekening mee dat de stichting in het ongelijk wordt gesteld. ,,In dat geval zijn we ons huis ook nog kwijt waar we jaren voor hebben gewerkt, en dat is erg zuur. Dan blijft er niet veel meer over, en zullen we helemaal opnieuw moeten beginnen. Nee, daar zitten we niet op te wachten, maar we kunnen dan in ieder geval zeggen dat we die verschrikkelijke druk kwijt zijn'', zegt hij.
De wrok die de Scholtens koesteren tegen de gladde verkopers van Spaar Select zullen ze nooit meer kwijt raken. ,,Een paar hebben er gewetensnood gekregen en hebben naar buiten gebracht dat de verkopers erop worden getraind om mensen zoals wij te misleiden. Ik snap niet dat iemand daarmee kan leven, als hij ziet wat hij heeft aangericht. Want echt, we zijn zo verschrikkelijk in de maling genomen.''
(*) Namen zijn gefingeerd, op verzoek van betrokkenen.
De stichting Leaseleed heeft het advocatenkantoor Dirkzwager te Nijmegen opdracht gegeven om ten behoeve van ongeveer 330 gedupeerden van de Overwaarde Effect Constructie een class action tegen Dexia en Spaar Select te voeren met als doel integrale schadeloosstelling. De belangen die op het spel staan zijn groot. De gedupeerden van deze constructie lijden immers een verlies van gemiddeld € 100.000,--.
Samen met het advocatenkantoor Dirkzwager heeft de stichting Leaseleed in oktober een tweetal informatieavonden georganiseerd voor gedupeerden van de zogenaamde Overwaarde Effect Constructie. Dit is een constructie waarbij effectenlease gecombineerd is met een beleggingsdepot. Het beleggingsdepot is meestal verkregen doordat een tweede hypotheek op de overwaarde van het huis is gevestigd. Opzet van de constructie was dat de maandtermijnen van de effectenlease en de tweede hypotheek voldaan zouden worden uit het rendement van het beleggingsdepot. De "stenen van het huis" zouden het werk doen, zo werd de klant voorgehouden. Als gevolg van de sterke dalingen op de beurs en de onttrekkingen voor de maandtermijnen, zijn de beleggingsdepots inmiddels leeg of nagenoeg leeg. De gedupeerden moeten nu zowel de leasetermijnen, als ook rente van de tweede hypotheek uit eigen middelen betalen. Bovendien blijven deze gedupeerden na afloop van de constructie niet alleen met een restschuld van de effectenlease zitten, maar kunnen ook hun tweede hypotheek niet aflossen. De gemiddelde schade die deze gedupeerden lijden bedraagt € 100.000,--.
Bijna 300 gedupeerden hebben één van de twee informatiebijeenkomsten bij advocatenkantoor Dirkzwager bezocht. De advocaten van Dirkzwager hebben de Overwaarde Effect Constructie toegelicht en de gedupeerden vervolgens geïnformeerd over de bijzonderheden van de class action. Naar aanleiding van de bijeenkomst hebben op dit moment ongeveer 330 gedupeerden bij de Stichting Leaseleed gemeld dat zij aan de class action willen meedoen.
Voordat de gang naar de rechter kan worden gemaakt, schrijft de wet voor dat er eerst met Dexia en Spaar Select overleg wordt gevoerd om te trachten het doel -volledige schadeloosstelling- te bereiken. Hiertoe is door de advocaten inmiddels een brief opgesteld die de volgende week naar Dexia en Spaar Select zal worden gezonden. Als Dexia en of Spaar Select niet binnen de wettelijke termijn van twee weken reageren of niet bereid zijn tot de gevorderde schadeloosstelling, zullen Dexia en Spaar Select worden gedagvaard te verschijnen voor de Rechtbank Amsterdam
De heer drs. G. Zalm
Minister van Financiën
Postbus 20201
2500 EE Den Haag
1 december 2003
Betr.: rapportage werkzaamheden 3 september 2003 - 30 november 2003
Geachte heer Zalm,
Hierbij bericht ik U namens de Commissie Geschillen Aandelenlease over onze werkzaamheden over de periode vanaf de installatie op 3 september 2003 tot en met 30 november 2003.
De commissie heeft intussen contact gehad met de haar bekende aanbieders van het product aandelenlease (onder welke naam dit product ook is aangeboden) en met de organisaties van afnemers. Dit contact bestond allereerst uit een voorbereidend gesprek van de secretaris van de commissie met ieder van hen, gericht op het verkrijgen van eerste informatie en materiaal, op grond waarvan de commissie zich kon inwerken in de materie. Vervolgens heeft de commissie zelf met nagenoeg alle haar bekende aanbieders en organisaties van afnemers een bespreking gehad. De commissie heeft tevens gesproken met een van de betrokken tussenpersonen. De bijlage bij deze brief bevat een overzicht van de desbetreffende contacten.
Voorts heeft de commissie kennis genomen van de tot nu toe verschenen voor haar werk relevante rechterlijke uitspraken alsmede van uitspraken van de Klachtencommissie DSI, de geschillencommissie bankzaken en de reclamecodecommissie, en van het rapport van de AFM van 23 oktober 2003. Ook heeft de commissie de brieven geanalyseerd die afnemers haar hebben gestuurd, en de desbetreffende brieven die eerder al door uw ministerie waren ontvangen.
De gevoerde besprekingen en het bestudeerde materiaal hebben ons inzicht gegeven in de verscheidenheid van het product aandelenlease en van de wijzen waarop dit de afnemers heeft bereikt. Tevens hebben wij ons een beeld kunnen vormen van de problemen - naar soort en ernst - die afnemers van het product aandelenlease hebben ondervonden, en nog zullen kunnen ondervinden.
Het doet ons genoegen te kunnen melden dat betrokkenen op onze uitnodiging tot overleg positief hebben gereageerd. In de gevoerde besprekingen met aanbieders en organisaties van afnemers bleek op zichzelf van een positieve houding tegenover het aanbod van goede diensten en bemiddelingsinspanningen die kunnen bijdragen aan het oplossen of verminderen van ontstane problemen, en het aldus voorkomen van langslepende procedures.
Dit neemt echter niet weg dat een aantal gesprekspartners blijk heeft gegeven van een vooralsnog gereserveerd oordeel over de mogelijkheden van de commissie om dat resultaat daadwerkelijk te bereiken. In algemene zin kan worden gesteld dat er nog een grote afstand bestaat tussen enerzijds aanbieders, wat betreft de bereidheid om afnemers verder tegemoet te komen dan thans is gebeurd, en anderzijds organisaties van afnemers, wat betreft hun verlangens en verwachtingen over een tegemoetkomen door aanbieders.
Anders dan begin september werd verwacht, zijn de uitspraken van de klachtencommissie DSI in een aantal prototypische zaken nog niet verschenen. De commissie stelt zich voor om deze uitspraken, in samenhang met het al beschikbare andere materiaal, te analyseren op mogelijke aanknoping voor het ontwikkelen van oplossingsrichtingen, en om daarna met een aantal van de eerdere gesprekspartners opnieuw overleg te voeren. In dat overleg willen wij, gegeven de initiële bereidheid tot samenwerking met de commissie, nagaan of er ook voldoende perspectief bestaat op een zinvolle verdere voortzetting van onze bemiddelingswerkzaamheden.
De commissie had zich aanvankelijk voorgenomen u niet eerder te berichten over de eerste fase van haar werkzaamheden dan nadat ook de prototypische uitspraken van de Klachtencommissie DSI beschikbaar waren geweest. Nu wij nog steeds in afwachting zijn van deze uitspraken leek het ons, mede gelet op het tijdschema dat u bij de installatie van de commissie voor ogen stond, niet juist om dit eerste bericht langer op te schorten.
Alles bijeen betekent het voorgaande een bijstelling van het twee-fasenmodel dat u bij de installatie voor ogen stond. Na de eerste, verkennende gespreksronde concluderen wij dat er voldoende basis bestaat voor voortzetting van onze werkzaamheden met een volgende stap, op de wijze zoals hiervoor aangegeven. Wij stellen ons voor dat wij vervolgens bezien of er al dan niet reden is om dan opnieuw een - openbaar - tussenbericht aan u uit te brengen.
Mede ter voorkoming van onjuiste verwachtingen wil ik er met grote nadruk op wijzen dat in het stadium waarin wij ons nu bevinden nog geen enkele uitspraak kan worden gedaan over de (uiteindelijke) afloop en uitkomst van ons werk. Wij zijn ons volledig bewust van het belang van voortgang van onze werkzaamheden. Aan de andere kant vragen wij begrip voor de omstandigheid dat wij in dit proces de voortgang niet volledig zelf kunnen bepalen.
Wij hebben, conform de aan hen gedane toezegging, een kopie van deze brief rechtstreeks gestuurd aan al onze gesprekspartners, en zullen de brief ook opnemen opde website van de commissie.
Hoogachtend,
Mr. dr. M. Oosting
Voorzitter Commissie Geschillen Aandelenlease
Amsterdam, 19 november 2003
De strijd in de Dexia-zaak is nog lang niet gestreden. Maar anders dan Dexia wil doen geloven is de uitspraak van de rechter vorige week van grote betekenis. Het perspectief voor gedupeerde aandelenlease-beleggers is gunstiger geworden, aldus M. Roessingh en A. van Campen
Er is hoop voor leaseverliezers. Vorige week veroordeelde de rechtbank Amsterdam Dexia tot vergoeding van 75% van het verlies van een klant die belegde door middel van een aandelenleaseconstructie. In de eerste plaats verwijt de rechtbank Dexia (feitelijk haar rechtsvoorganger Labouchere) dat zij verzuimd heeft de belegger expliciet in te lichten over de risico's van beleggen met geleend geld.
Daarnaast stelt de rechtbank dat Dexia zich had moeten verdiepen in de achtergrond van de belegger, in het bijzonder haar kennis en ervaring op beleggingsgebied, haar financiële positie en haar beleggingsdoelstelling. Ten slotte verbindt de rechtbank gevolgen aan het feit dat Dexia zich met het betreffende leaseproduct richtte tot consumenten zonder ervaring met beleggingen.
De rechtbank stelt dat in die situatie Dexia niet had mogen volstaan met toezending van de brochure aan de tussenpersoon en mede op basis daarvan acht zij het gerechtvaardigd dat Dexia 75% van de schade dient te vergoeden.
Juist op de hiervoor genoemde punten komen veel aandelenleasezaken overeen. Dit is terug te voeren op de wijze waarop Dexia en andere instellingen leaseproducten aan de man hebben gebracht. Dit schijnt niet zelden gegaan te zijn via call-centers en tussenpersonen waarbij niet of nauwelijks werd gewaarschuwd voor de specifieke risico's, geen onderzoek plaatsvond naar de achtergrond van de beleggers en waarbij met name mensen die nog niet op de beleggingsmarkt actief waren tot de doelgroep behoorden.
Kortom, Dexia mag 286(!) verschillende leaseproducten op de markt hebben gebracht, dit laat onverlet dat de talloze aandelenleasezaken op bovengenoemde punten overeenkomen. De uitspraak markeert ons inziens dan ook een omslag in de discussie over aandelenlease, die grote gevolgen kan hebben.
Van belang hierbij is ook dat een belangrijk argument waarop Dexia zich tot op heden heeft beroepen door de rechtbank van de hand is gewezen. Volgens Dexia zou bepaalde wettelijke effectenregelgeving niet verbindend zijn, althans niet toepasselijk zou zijn op haar effectenleaseproducten. Deze stelling is door de rechtbank verworpen.
Als vervolgens wordt bedacht dat de rechtbank heeft geoordeeld dat de gebrekkige informatievoorziening extra verwijtbaar is gezien de samenstelling van de doelgroep en dat Dexia zich niet achter de tussenpersoon kan verschuilen, wordt duidelijk dat voor leaseverliezers de toekomst iets gunstiger lijkt, temeer nu de rechtbank ook de tussenpersoon aansprakelijk acht.
Interessant is verder hoe de klachtencommissie DSI op de uitspraak zal reageren. DSI heeft 15 specifieke klachten in behandeling met het doel 'lijnen uit te zetten waarlangs de meeste zaken kunnen worden afgedaan'. Hoewel DSI formeel niet gebonden is aan de uitspraak van de civiele rechter, lijkt haar manoeuvreerruimte door de recente uitspraak van de rechtbank Amsterdam enigszins ingeperkt.
Daarnaast valt te verwachten dat veel leasebeleggers de civiele rechtsgang zullen prefereren boven een procedure bij DSI, wanneer deze laatste met voor hen minder gunstige uitspraken zal komen.
Overigens kunnen er op basis van de uitspraak ook vraagtekens gezet worden bij het beleid van AFM over de afgelopen jaren. Het is immers nogal opmerkelijk dat zij pas toen het kwaad al was geschied een publieke waarschuwing heeft gegeven, terwijl haar al veel eerder duidelijk moet zijn geweest dat aan aandelenlease zeer grote risico's kleven.
Dexia heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan en het mag duidelijk zijn dat de strijd nog lang niet gestreden is. Vanzelfsprekend kan de beoordeling door het Gerechtshof er toe leiden dat een streep door het vonnis wordt gehaald of dat de gevolgen voor Dexia worden verzacht.
Het tegenovergestelde is echter ook mogelijk. Zo is de rechtbank niet toegekomen aan de beantwoording van de vraag of de brochure van Dexia deugdelijk was. Daarnaast valt, gezien de expliciete erkenning dat met name onervaren beleggers zijn benaderd, nog wel wat af te dingen op de vaststelling van de rechtbank dat de belegger uit het woord 'rente' in de overeenkomst had moeten afleiden dat met geleend geld werd belegd en naar aanleiding daarvan nadere vragen had moeten stellen.
Hoe dan ook, duidelijk is dat Dexia een slag verloren heeft, maar dat de oorlog nog niet gestreden is. In dit verband is te hopen dat de recente uitspraak van de rechtbank een katalyserende werking heeft op de werkzaamheden van de door minister Zalm ingestelde Commissie Geschillen Aandelenlease en dat snel voorstellen worden gedaan om tot een oplossing van het leasedrama te komen.
Copyright (c) 2003 Het Financieele Dagblad
Het overleg kan gekenschetst worden als een openhartige gedachtewisseling waarbij van de zijde van Stichting Leaseleed nadrukkelijk onder de aandacht van de CGA is gebracht dat de belanghebbenden van Stichting Leaseleed (360 gezinnen) afzonderlijk dienen te worden beoordeeld van de “legiolease” gedupeerden. Landelijk gezien zijn er echter 4500 “Overwaarde Effect” constructies afgesloten. Weliswaar vormen deze gedupeerden slechts een kleine groep (circa 1% van alle leasecontractanten) maar dat de schade die zij lijden daarentegen heel erg groot is en een veelvoud hiervan bedraagt, namelijk 15 %. Met een gemiddeld schadebedrag momenteel per gedupeerde van € 100.000,-. Daarnaast zijn er nog zeer forse maandverplichtingen aanwezig van het leasecontract en de extra afgesloten hypotheek.
De leasecontracten lopen nog gemiddeld 17 jaar, de maandbedragen van het leasecontract variëren van € 400,- tot maar liefst € 4000,- (!!) per maand.
In een aantal gevallen zijn deze te betalen maandelijkse verplichtingen hoger dan het netto salaris van gedupeerden. Kortom een uitzichtloze toekomst.
Door de advocaat van Stichting Leaseleed werd uit de doeken gedaan hoe de “Overwaarde Effect Constructie” in elkaar zit. Een ingewikkelde, geraffineerde opzet waarbij zowel Spaar Select als Dexia verzekerd zijn van een riante vergoeding terwijl de eraan verbonden extreem hoge risico’s geheel voor rekening van de onervaren belegger komen. Een inherent slecht product derhalve dat op misleidende wijze door Spaar Select aan de man gebracht werd, met instemming en medewerking van Dexia.
Ook is in de richting van de CGA aangegeven dat een regeling op basis van de door Dexia voorgestelde hardheidsclausule voor de groep gedupeerden die Stichting Leaseleed vertegenwoordigd ontoereikend is. Enerzijds omdat Spaar Select geheel buiten schot blijft anderzijds omdat Dexia slechts een stuk renteverlies lijdt en alle overige “verdiensten” behoudt. Inzet van Stichting Leaseleed is, dat de situatie moet worden teruggebracht naar die van voor het afsluiten van de Overwaarde Effect Overeenkomst. Dat zal ook de inzet zijn van een gerechtelijke procedure tegen zowel Dexia en Spaar Select die Stichting Leaseleed aan het voorbereiden is.
Van de zijde van de CGA is haar werkwijze toegelicht. Ze is primair een commissie van goede diensten die tracht via overleg en overreding partijen tot elkaar te brengen ter voorkoming van jarenlang slepende juridische procedures. Uiteraard staat ook Stichting Leaseleed open voor overleg. Dat zal er hoe dan ook moeten zijn, voorafgaande aan te nemen juridische stappen. De meedogenloze houding die Dexia tot nog toe aanneemt jegens gedupeerden geeft echter weinig hoop op het bereiken van een vergelijk. Vandaar dat we de CGA met klem gevraagd hebben er bij Dexia op aan te dringen de voor een aantal gedupeerden stuitende incassomaatregelen op te schorten. Alleen dan ontstaat een klimaat waarin vruchtbaar overleg mogelijk is.
Over de kwalijke gang van zaken rond het afsluiten van overwaarde / aandelen leasecontracten bij Dexia middels Spaar Select heeft Stichting Leaseleed een “Zwartboek” samengesteld. De informatie in dit zwartboek is met name verkregen uit de dossiers van de gedupeerden die zijn aangesloten bij Stichting Leaseleed.
Bij het samenstellen van dit zwartboek is het uitgangspunt geweest, de lezer(es) de mogelijkheid te bieden om een objectief oordeel te vellen hoe de wijze van advisering is geweest, welke heeft plaatsgevonden bij een grote groep gedupeerden, die zijn aangesloten bij Stichting Leaseleed.
Deze (zeer zwaar) gedupeerden hebben door bemiddeling van Spaar Select een of meerdere effecten-leasecontracten afgesloten met geleend geld en dit veelal in combinatie met een hoog risicovol beleggingsdepot. Dit bij Bank Labouchere, welke nu onderdeel uitmaakt van Dexia Bank Nederland N.V. gevestigd te Amsterdam.
Op het eind van het open en constructief overleg is het zwartboek door de heer J.G.P.Westmeijer aan de voorzitter van de CGA, de heer Mr. Dr. M. Oosting overhandigd.
Den Haag, 27 oktober 2003
Zorgplicht onvoldoende nageleefd door aanbieders aandelenleaseproducten
Aanbieders van aandelenleaseproducten hebben onderdelen van de zorgplicht ten aanzien van hun cliënten in het merendeel van de onderzochte gevallen niet of onvoldoende nageleefd. Dit is de belangrijkste conclusie uit een rapport dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft opgesteld naar
aanleiding van haar onderzoeken in de periode 1999-2002 naar het fenomeen aandelenleaseproducten en de naleving van de zorgplicht door aanbieders van deze producten. De AFM heeft minister Zalm hierover op 24 oktober geïnformeerd. Het rapport van de AFM is vandaag door de minister aan de Tweede Kamer aangeboden.
Aandelenleaseproducten hebben vanaf het midden van de jaren negentig tot aan de koersdalingen aan het einde van het jaar 2000 een grote populariteit gekend. Op het hoogtepunt van de markt was er sprake van ca. 700.000 contracten met een contractwaarde van ca. 6,5 miljard euro, voornamelijk bij
particuliere beleggers, veelal nieuwe en onervaren beleggers.
Sinds de kentering in de aandelenkoersen zijn veel kopers van deze producten geconfronteerd met een restschuld of met de verwachting van een restschuld aan het eind van de looptijd van de contracten.
Aanleiding voor het onderzoek door de AFM waren klachten van cliënten over de dienstverlening van aanbieders van aandelenleaseproducten. De AFM constateert onder meer dat diverse reclame-uitingen onvoldoende transparant of zelfs misleidend waren en dat in meerdere gevallen onvoldoende zorg is
besteed of producten wel aansloten bij de wensen, verwachtingen en financiële mogelijkheden van de cliënten. Bij één of meer aanbieders ontbrak een goede administratieve organisatie en interne controle om aannemelijk te kunnen maken dat de naleving van de verschillende onderdelen van de zorgplicht gewaarborgd was.
Op grond van de Wet toezicht effectenverkeer 1995 en de Europese regelgeving waar deze regeling op is gebaseerd, mogen gegevens over afzonderlijke ondernemingen niet openbaar worden gemaakt. Daarom is de informatie in het AFM-rapport niet herleidbaar tot afzonderlijke aanbieders van
aandelenleaseproducten. De verschillende onderzoeken van de AFM verkeren in diverse stadia van afronding. Gelet op de ernst van de geconstateerde overtredingen heeft de AFM met betrekking tot één of meer aanbieders handhavingsmiddelen ingezet. Vanwege de genoemde geheimhoudingsplicht wordt door de
AFM in het rapport niet op concrete handhavingsmaatregelen jegens afzonderlijke aanbieders ingegaan.
Het feit dat de AFM constateert dat één of meerdere aanbieders regels hebben overtreden, betekent niet dat daarmee consumenten in individuele geschillen met een aanbieder in het gelijk worden gesteld. De AFM spreekt namelijk geen oordeel uit over individuele geschillen, maar houdt er in het
belang van het vertrouwen in de financiële sector en de goede positie van de consument toezicht op dat financiële instellingen zich aan de regels houden. Individuele geschillen tussen consumenten en financiële instellingen worden door de rechter en de klachtencommissie DSI elk op hun eigen
specifieke kenmerken beoordeeld. Het is aan de rechter en aan DSI om gebruik te maken van alle beschikbare relevante informatie om in een individueel geval recht te kunnen spreken.
U vindt het volledige rapport op het volgende Internet-adres: http://www.minfin.nl/FM03-1531.doc
Van onze verslaggever ARNO RUITENBEEK
Heerhugowaard, 3 oktober 2003.
De Stichting Leaseleed, die optreedt namens gedupeerden van aandelenleaseconstructies, praat 24 oktober met de nieuwe commissie geschillen aandelenlease (CGA). Het bestuur van Stichting Leasleed uit Heerhugowaard hoopt de CGA te overtuigen van de bijzondere en belabberde positie van de benadeelden.
Minister Zalm (Financiën) stelde de CGA in om te bemiddelen tussen aanbieders van aandelenleaseproducten zoals Dexia (voorheen Bank Labouchère) en hun afnemers, onder wie de familie Alberts in Heerhugowaard. Sinds de Albertsen een jaar geleden hun schrijnende verhaal deden in deze krant en financieel deskundige Westmeijer (tevens woordvoerder namens Stichting leaseleed) in de arm namen, zijn tussenpersoon Spaar Select en Dexia van alle kanten onder vuur genomen. Volgens de gegevens van Spaar Select, dat het kantoor Heerhugowaard al failliet zag gaan, hebben via hem 4500 mensen in Nederland een zogenoemde Overwaarde Effect-overeenkomst met Dexia afgesloten. Westmeijer: "Die mensen zijn nu dubbel gedupeerd, doordat ze èn met geleend geld zijn ingestapt in de rampzalig verlopen aandelenhandel èn daarvoor een tweede hypotheek hebben moeten afsluiten."
De familie Alberts en dus nog zeker 4499 andere gezinnen hebben daardoor een schuld van gemiddeld een ton in euro's. ,,Gemiddeld'', beklemtoont Westmeijer, "want ik heb hier bijvoorbeeld het dossier van een cliënt die maandelijks 4000 euro moet afdragen aan Dexia en 375.000 euro in de min staat."
Voor deze mensen, van wie bijna 10 procent is aangesloten bij Leaseleed, is de situatie daarom nog nijpender dan voor de ongeveer 80.000 Nederlanders die gemiddeld vijf mille verloren op hun 'enkele aandelenleasecontract'.
Deze groep heeft via de Stichting Leaseverlies Dexia voor de rechter gesleept.
Afzonderlijk
Westmeijer zal dit verschil benadrukken tegenover de CGA. ",Mocht de commissie onze zaak in behandeling nemen dan is het dus het beste om dat afzonderlijk te doen van Leaseverlies."' De CGA zou dan gaan bemiddelen tussen Dexia en Leaseleed, om gerechtelijke procedures te voorkomen. Doordat Leaseleed in zee is gegaan met een nieuwe advocatenkantoor (uit Nijmegen), is een kort voor de zomervakantie aangekondigd kort geding tegen de bank niet doorgegaan. De onlangs aangetreden raadsvrouw bereidt nu op verzoek van Leaseleed een (langdurige) bodemprocedure voor.
Die rechtszaak zal zich richten tegen Spaar Select en Dexia, waarbij de laatste de komende weken de kans krijgt tot een minnelijke regeling. Blijft Dexia zijn verantwoordelijkheid afwijzen dan volgt in december de zitting.
Daarin wordt onder andere vernietiging van de Overwaarde Effect-contracten geëist. Geeft de rechter Leaseleed gelijk dan kunnen de gedupeerden vervolgens met het vonnis in de hand van Dexia een schadevergoeding eisen.
De familie Alberts woont nog steeds in het huis dat ze uit moeten als Dexia het hard gaat spelen. Financieel redt het gezin het net, mede doordat ze de betaling van maandelijks ruim 800 euro aan Dexia zijn gestopt. Westmeijer: "In tegenstelling tot andere klanten is de familie Alberts nog niet gedreigd met incassomaatregelen. Want die maken het leven van de gedupeerden er nog vervelender op."
Banken hebben bij beleggingsmethodes waarbij met geleend geld wordt gewerkt
een extra zorgplicht jegens hun klanten. Dat blijkt uit een recente uitspraak
van de rechtbank in Amsterdam.
Bij aanhoudende dalende koersen heeft de bank bovendien een "voortdurende
waarschuwingsplicht", waarbij zij beleggers erop dient te wijzen dat hun
belegging in waarde daalt.
De rechter deed op 27 augustus zijn uitspraak in de zaak die een particuliere belegger had aangespannen tegen zijn vermogensbeheerder, het Noordnederlands Effectenkantoor, nadat de waarde van diens beleggingsportefeuille in korte tijd was gedecimeerd. De beleggingsmethode, waarbij vreemd vermogen, opties en zogenoemde groeiaandelen werden gebruikt, kende volgens de rechter een hoog risico. De belegger was onvoldoende op de risico's gewezen. De belegger krijgt als gevolg van de uitspraak de helft van de geleden schade terug. Volgens Jurjen Lemstra, raadsman van de particulier, is de uitspraak ook een steun in de rug voor de Legioleasebeleggers, die een zaak zijn begonnen tegen Dexia Bank Nederland.
De desbetreffende methode van het Noordnederlands Effectenkantoor gaat uit van een effectenportefeullie, die wordt gefinancierd met 50 procent eigen geld en 50 procent geleend geld. Indien de waarde van de portefeuille toeneemt, daalt daardoor verhoudingsgewijs de debetstand. Dat is het signaal om bij te kopen met geleend geld. Indien de waarde van de portefeuille daalt, moet de belegger juist effecten verkopen om weer het evenwicht te bereiken. Bij dalende koersen kan dat grote verliezen btekenen.
Er zijn volgens Lemstra parallellen te trekken met de aandelenleaseproducten van Dexia Bank Nederland. "Bij Legiolease wordt er eveneens gewerkt met geleend geld en zijn de producten risicovol, waardoor de zorgplicht ook zwaarder dient te zijn." De advocaat is ook lid van het bestuur van de Stichting Leaseverlies, die namens duizenden teleurgestelde Leasebeleggers procedeert tegen Dexia Bank. De beleggers verwijten Dexia dat het niet voldoende heeft gewezen op de risico's van de leaseproducten (beleggen met geleend geld). Zij zijn door de aanhoudende koersdalingen op de effectenmarkten de afgelopen jaren met enorme schulden blijven zitten. De problematiek rond aandelenlease heeft inmiddels geleid tot de samenstelling van een commissie, onder leiding van oud-ombudsman Marten Oosting. Deze geschillencommissie is opgericht op verzoek van Minister Zalm (Financien, VVD). Het is de bedoeling dat de commissie, waarin ook oud-minister van Justitie Winnie Sorgdrager zit, een oplossing probeert te vinden voor het conflict tussen de teleurgestelde aandelenleasebeleggers en de aanbieders van de producten.
DEN HAAG - Aanbieders van effectenleaseproducten zijn op vele terreinen in de fout gegaan bij het aanbieden, onderhouden, afhandelen en administratief vastleggen van aandelenleasecontracten.
Dat blijkt uit een presentatie over deze problematiek die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) vorige week hield voor Tweede-Kamerleden. De conclusies van de AFM zijn in het bezit van deze krant.
Opvallend is dat de AFM in de hele keten van de verkoop van aandelenleaseproducten is gestuit op overtredingen op het terrein van de zorgplicht. Bij de promotie en acquisitie was er sprake van misleidende reclame en het zonder toestemming benaderen van klanten. Bij het aangaan van relaties zijn vaak geen profielen van klanten opgesteld. Rechten en plichten van klanten staan onduidelijk in overeenkomsten. Klanten zouden niet tegen de juiste prijs zijn afgerekend. Ze zijn onvoldoende gerapporteerd over posities. Ook is er onvoldoende gecontroleerd op de draagkracht van klanten. Administraties en interne controles bij aanbieders van de producten blijken gebrekkig of helemaal niet aanwezig.
Een woordvoerder van de AFM zegt dat het gaat om 'algemene bevindingen' over de branche als geheel 'uit verschillende onderzoeken'. Niet alle aanbieders gingen op al deze punten in de fout. Mogelijk volgen hierop boetes en publieke terechtwijzingen, zei minister Zalm van financiën gisteravond in een kamerdebat over het onderwerp.
Het oordeel van de AFM kan een steun in de rug zijn voor beleggers die gecompenseerd willen worden voor verliezen die ze hebben geleden bij deze voorheen zeer populaire vorm van beleggen met geleend geld.
Zalm spant zich in om de geschillen tussen aanbieders en beleggers op te lossen. De ingreep van Zalm is opvallend omdat zijn voorganger Hoogervorst en de VVD en het CDA zeer terughoudend waren over inmenging in het conflict. Hij gaf de Tweede Kamer gisteravond toelichting op zijn vergaande voorstellen.
Minister Zalm van financiën neemt de oproep over van PvdA-kamerlid Heemskerk om een comité van wijzen in te stellen. Dit comité zal na het voeren van een tiental proefprocessen door de klachtencommissie voor beleggers proberen de vonnissen geldend te maken voor de overige lopende geschillen. Het gaat alleen bij aanbieder Dexia om zeker 100.000 klagers.
Zalm heeft in de Tweede Kamer toegezegd dat de geheime rapporten van de Autoriteit Financiële Markten ter beschikking worden gesteld aan het comité. Zalm: 'Ik zal hiervoor de grenzen van de wet aftasten, want het is voor een goed doel.' De stichting die teleurgestelde beleggers bijstaat, staat positief tegenover de voornemens van Zalm.
De grootste aanbieder Dexia wil alleen nieuw overleg als de dagvaarding van de stichting wordt ingetrokken. Een woordvoerder van de stichting zegt dat daar nog geen besluit over is genomen. 'We kunnen doorgaan met procederen en tegelijk de resultaten van het plan van Zalm afwachten.'
Vooralsnog is onduidelijk of mensen die al zijn ingegaan op het Dexia-aanbod nog kunnen profiteren van het oordeel van het comité van wijzen. Dexia zegt mensen aan hun contracten te houden. Inspanningen van Zalm om incasso's stil te zetten hebben niets opgeleverd, zo zei hij gisteren. Vorige week ontvouwde Zalm in hoofdlijnen zijn plan voor een vereenvoudigde afhandeling van het grote aantal geschillen. Afgelopen maandag heeft hij hierover overleg gevoerd met het Dutch Securities Institute (DSI), dat waakt over de integriteit van de effectenbranche.
Zalm vindt het primair de verantwoordelijkheid van banken en beleggers om hun geschillen op te lossen. De minister vindt echter dat 'de omvang van het aantal geschillen om bijzondere aandacht vraagt'. Zalm wil in aanvulling op de voorstellen van aanbieders van producten als Aegon en Dexia een soepele afhandeling van geschillen bevorderden. Hij wil voorkomen dat mensen die grote problemen hebben als gevolg van de aandelenleaseproducten lang in onzekerheid verkeren over hun positie. Zalm: 'Betrokkenen moeten niet nog een keer door advocaten uit de zak worden geklopt.'
De klachtencommissie van het Dutch Securities Institute (DSI) gaat op aandringen van Zalm een tiental representatieve proefprocessen voeren. Deze uitspraken moeten dienen als 'vertrekpunt' voor de afhandeling van alle resterende geschillen. Omdat de overheid de vonnissen niet bindend kan opleggen voor alle geschillen is medewerking van alle partijen noodzakelijk. Zalm stelt een zogeheten Commissie Geschillen Aandelenlease (CGA) in die tot taak krijgt de medewerking te bevorderen van de twee partijen: de banken en de klagende beleggers.
Zalm zal aandringen op samenwerking 'gegeven de omvang van de problematiek' en de 'maatschappelijke verantwoordelijkheid' die op de betrokken partijen rust om een oplossing te vinden.
Copyright (c) 2003 Het Financieele Dagblad
Minister Zalm (Financiën) wil dat een onafhankelijke arbitragecommissie zich buigt over de klachten van ontevreden beleggers in aandelenlease.
Dat zei hij woensdagavond tijdens een debat over de problemen rondom aandelenlease. Hij stelde voor om het Dutch Securities Institute (DSI), een onafhankelijke geschillencommissie voor de beurs, een oordeel te laten vellen over de wijze waarop de producten aan de man zijn gebracht.
Door de DSI-klachtencommissie in te schakelen, hoopt de minister een ellenlang juridisch gevecht tussen gedupeerden en aanbieders van aandelenlease te voorkomen. "Waar het om draait, is dat deze zaak snel en efficiënt wordt aangepakt."
Volgens Zalm kan de klachtencommissie oordelen over de meest gangbare varianten van producten met aandelenlease. Naar aanleiding van de uitspraken van DSI moeten de banken, waaronder Dexia en Fortis, vervolgens een schikking treffen met de gedupeerden, aldus de minister.
Het DSI heeft eerder klachten over aandelenlease behandeld. Toen stelde het instituut dat elke aandelenleasebelegger een individueel geval is en dat hun zaken geen precedentwerking kunnen hebben.
Bij aandelenleaseproducten koopt een belegger effecten met geleend geld. Honderdduizenden consumenten hebben zo hun aandelen gefinancierd. Door de val van de aandelenkoersen, de afgelopen jaren, hebben beleggers de verwachte rendementen vaak niet gehaald en blijven zij met een schuld zitten.
Zalm wil aanbieders van leaseproducten zover krijgen dat zij de schuldenaars met rust laten, totdat DSI zich heeft uitgesproken. Een woordvoerder van bank Dexia wilde nog niet reageren op de voorstellen.
De stichtingen Leaseverlies en Eegalease, de Consumentenbond en de Vereniging van Effectenbezitters, die de belangen van gedupeerden behartigen, reageerden eerder deze week positief op soortgelijke bemiddelingsvoorstellen van de PvdA. De belangenclubs dreigen de betrokken financiële concerns met miljoenenclaims, omdat ze de beleggers zouden hebben misleid.
Het aandelenleasefenomeen heeft de vormen aangenomen van een maatschappelijk probleem. Daarom moet er volgens de PvdA in de Tweede Kamer een debat gevoerd worden over consumentenbescherming en mogelijke lessen voor de toekomst.
Op onze eerdere kamervragen liet de minister van Financiën weten dat er in 2001 700.000 contracten uitstonden met een totale contractwaarde van euro 6,5 mrd. In elke straat in Nederland hadden verschillende gezinnen toen één of meer aandelenleaseplannen - met namen als Winstverdriedubbelaar - in hun bezit.
In individuele gevallen kan sprake zijn van even bizarre als problematische situaties. Zo berichtte de Volkskrant van 22 mei jl. over een gehandicapte 35-jarige man met een bescheiden arbeidsongeschiktheidsuitkering, die een schuld zou hebben opgebouwd van ruim euro 175.000 (!). Andere berichten verhalen over hypotheken die niet meer afgesloten kunnen worden, aanvullende pensioenvoorzieningen die zijn uitgehold, schuldenlas-ten en zeer zware afbetalingsregelingen. In beginsel betreft het hier gewone privaatrechtelijke contracten, waar de politiek en de overheid eigenlijk buiten staan. Toch willen wij enkele voorlopige conclusies trekken.
Allereerst is de beslissing om wel of niet op de beurs te beleggen ieders eigen verantwoordelijkheid. Er kan dan ook geen sprake van zijn dat de overheid de leaseverliezen gaat vergoeden. Dat zou ook een verkeerd signaal zijn richting die belastingbetalers die dergelijke risico's niet zijn aangegaan. Speculeren zou dan immers beloond worden.
Aan de andere kant heeft de consument recht op een zekere bescherming tegen marktpartijen met een grote informatievoorsprong. Het is niet voor niets dat voor complexe financiële producten de 'financiële bijsluiter' verplicht is gesteld. De informatievoorziening door Legio Lease en andere bedrijven lijkt tekortgeschoten te zijn. De Autoriteit Financiële Markten (AFM, toen nog STE) spreekt in een persbericht van 9 mei 2001 al van 'misleidende reclame-uitingen' door aanbieders van aandelenleaseproducten. Veel zaken roepen grote twijfels op: de agressieve verkoopmethodes, de rendementsberekeningen, het ontbreken van informatie over de fiscale gevolgen van het Belastingplan 2001, het gebrek aan risicodiversificatie binnen de aangekochte aandelenportefeuilles, de zorgplicht en het gemak waarmee krediet werd verstrekt. De AFM dient deze zaak tot op de bodem uit te zoeken en moet met een oordeel en eventuele boetes komen.
Wat zou er volgens de PvdA-fractie verder moeten gebeuren? Wij willen dat de minister van Financiën een commissie van wijzen instelt die nog eens goed naar de problematiek kijkt. Deze commissie zou ten eerste, eventueel samen met de Ombudsman, nog eens neutrale en onafhankelijke voorlichting kunnen organiseren over onder andere de afbetalingsregelingen die de gedupeerden nu aangeboden krijgen en de aanpak van de schuldsanering. Immers, de verkopers van de contracten hebben per definitie een geloofwaardigheidsprobleem.
Verder zou deze commissie nog eens goed moeten kijken naar de verdeling van opbrengsten, kosten en risico's. Wie heeft er geld verdiend en wie liep alle risico's? Vast staat dat Dexia, Aegon en Fortis jaarlijks vele miljoenen euro's aan provisie en rente-inkomsten hebben binnengehaald, zonder zelf veel risico te lopen. Het zou juist zijn als zij een deel van dit geld zouden besteden aan het compenseren van de financiële schade, in ieder geval bij de meest schrijnende gevallen, waarbij de huidige 'hardheidsclausule' niet ver genoeg lijkt te gaan.
De beste oplossing zou echter zijn dat, door druk van het ministerie en de commissie van wijzen, Dexia Bank en de Stichting Leaseverlies de eerder afgebroken onderhandelingen weer zouden hervatten en tot een voor iedereen aanvaardbare schikking komen. Dit voorkomt jarenlange procedures en verdere juridisering. Dit legt wel een bijzondere verantwoordelijkheid bij de stichtingen die de leasebeleggers vertegenwoordigen. Zij lijken vele gedupeerden achter zich te hebben en daarmee een sterke prikkel en de financiële middelen om eindeloos te gaan procederen. Wij prefereren een redelijke schikking sterk boven jarenlange juridische procedures.
Lessen voor Den Haag en de toezichthouders zijn verder dat reclame- en informatievoorschriften heroverwogen moeten worden, en daar waar nodig aangescherpt. De evaluatie van de financiële bijsluiter zou naar voren moeten worden gehaald, omdat deze door lang niet iedereen als verhelderend wordt ervaren. Iedere vorm van misleiding zou uitgesloten moeten worden. Voorkomen is tenslotte nog altijd beter dan genezen.
Auteurs: Ferd Crone en Frank Heemskerk
Ferd Crone en Frank Heemskerk zijn lid van de Tweede-Kamerfractie van de PvdA.
`De beurs is altijd goed voor veel ellende'
Leaseverlies-voorzitter Hooft Graafland: Ik heb te doen met Dexia. Als advocaat was Gilles Hooft Graafland al een strijder tegen het `grootkapitaal'. Na zijn pensioen leidt hij nu de stichtingen Leaseverlies en Eegalease, in de grootste beleggersopstand van Nederland.
Bij Dexia Bank Nederland kunnen ze zijn bloed wel drinken. Gilles Hooft Graafland voert volgens de bankiers een `hetze' tegen de bank die verantwoordelijk wordt gehouden voor het Legio Lease-debacle. De 65-jarige oud-advocaat kan om die beschuldiging lachen. Een hetze? Helemaal niet, zegt hij in zijn sober ingerichte kantoorkamer. Hij doet gewoon zijn werk, vindt hij, ,,Dit is geen actie `Beschadiging Dexia Bank'. We treden op voor een enorm aantal gedupeerden. Hun bezwaren mag je aan de rechter voorleggen.'' Hooft Graafland heeft geen enkele behoefte om Dexia onderuit te halen: ,,Ik ben geen moddergooier.''
Begin dit jaar werd Dexia door de stichtingen, die samen 80.000 verontwaardigde Legio-Leasebeleggers tellen, en de Consumentenbond voor de Amsterdamse rechter gesleept na het mislukken van de onderhandelingen over een financieel compromis. De inzet is hoog. Dexia moet ruim 4 miljard euro terugbetalen, vinden de leasebeleggers. De bank zou ze onder meer onvolledig geïnformeerd hebben over de risico's bij het beleggen met geleend geld.
,,De mensen waarop Legio Lease zich richtte, hoorden over het algemeen bij de lagere inkomensgroepen. Die dachten dat ze spaarden. Een voorbeeld ervan is de opa die via Legio Lease spaarde voor zijn kleinzoon. Ze realiseerden zich niet dat ze met een schuld konden blijven zitten.'' Dexia maakte onder meer de fout door de klanten niet voldoende op de risico's te wijzen, verklaart de oud-advocaat. ,,Nu ze door ons voor de rechter gedaagd zijn, moet Dexia bewijzen dat ze hun klanten niet misleid hebben. Daar slagen ze nooit in.''
Hij stoelt zijn mening op de uitspraken van een reeks gezaghebbende organen. De klachtencommissie DSI, de financiële toezichthouder AFM en de rechter hebben al geconstateerd dat beleggen met geleend geld - een constructie die Legio Lease grootmaakte - zeer risicovol is. Die waarschuwing gaf Dexia echter onvoldoende, oordeelt Hooft Graafland.
Als advocaat was Hooft Graafland de eerste die de banken aan durfde te pakken met juridische procedures in de vorm van collectieve acties. Na de krach van 1987 daagde hij namens particuliere cliënten verschillende banken voor de rechter. ,,Het kwam op mijn weg. Ik streed tegen het `grootkapitaal', lange tijd als enige.'' Even krijgt hij pretoogjes. ,,En dan te bedenken dat ik veel bankiers binnen mijn familie heb.''
De beurs was altijd goed voor `veel ellende', herinnert hij zich. Dat leverde hem werk op. Hij boekte een overwinning op ABN Amro in de Coöp-zaak: de bank betaalde een schadevergoeding van vele miljoenen guldens. Daarnaast streed hij tegen de Rabobank, de zakenbank MeesPierson en nam hij verzekeraar Aegon en het geflopte hightechbedrijf Text Lite op de korrel.
Twee jaar geleden ging Hooft Graafland met pensioen. Maar in zijn vrije tijd zet hij zijn kruistocht voort, dit keer tegen Dexia. Het meest irritante aan de zaak vindt hij dat er eigenlijk nauwelijks een echt meningsverschil is met de Belgisch-Franse bank die na de overname van Aegon-dochter Labouchere (Legio Lease) en vermogensbeheerder Kempen & Co op de Nederlandse markt verscheen.
,,Het enige meningsverschil is de hoogte van de schadevergoeding'', zegt hij. Het feit dat Dexia überhaupt een vergoeding wil betalen, geeft volgens Hooft Graafland aan dat ze zich schuldig voelen. Dat de gesprekken tussen de stichtingen en de bank mislukten heeft twee oorzaken, meent hij. ,,Ze willen wel, maar het kost ze te veel geld. Daarnaast hebben we het te maken met Belgen die heel anders tegen consumentenzaken aankijken. Hun houding is: wie gokt, moet op de blaren zitten. Sinds de jaren 70 dringt de bescherming van de consument door in de Nederlandse wetgeving. In België is dat minder gebeurd.''
Toch heeft Hooft Graafland wel medelijden met de Belgisch-Franse bank. De hele affaire ontstond toen Legio nog onderdeel was van het Aegon-concern. ,,Ze hebben de problemen niet veroorzaakt. Ze kochten een geweldige hoop ellende die, als ze de over te nemen firma beter onderzocht hadden, vermeden had kunnen worden. Het is heel verstandig van Aegon geweest dat ze de zaak verkocht hebben. Dexia kocht een kat in de zak. Kun je je voorstellen: vóór de Nederlandse overname was Dexia een rustige bank.'' Uitgerekend zo'n degelijke bank loopt vast in het leasemoeras: ,,Ik heb met ze te doen.''
Devenijns, Walter
Keihardheidsclausule Dexia
Sommige mensen zijn zwaar in de financiële problemen gekomen door de
aandelenlease producten van Legio Lease. De bedragen die zij maandelijks moeten
betalen voor hun aandelenleasecontract slokken een te groot deel van het inkomen
op. Daarom heeft Dexia Bank een hardheidsclausule in het leven geroepen, om
gedupeerden tegemoet te komen die de lasten echt niet meer op kunnen brengen.
Helaas blijkt de regeling wel erg hard te zijn.
Kapé Breukelaar
Het afgelopen jaar hebben de negatieve gevolgen van aandelenlease flink het
nieuws gehaald. Eerst kwamen de verhalen over de grote schulden die aan het eind
van het leasecontract resteerden. De opbrengst uit de verkoop van de aandelen
was immers een stuk lager dan de openstaande schuld. De stichting Leaseverlies
en de stichting Leaseleed zagen het levenslicht en wierpen zich op als
belangenbehartigers van gedupeerden. Vervolgens kwam in december vorig jaar
Dexia Bank met een aanbod voor de deelnemers. Dit bleek echter niet meer dan een
kleine tegemoetkoming voor de geleden schade. Wie één of twee kleinere
leasecontracten heeft lopen, kan mogelijk zelf de schade nog wel opvangen. Het
grote probleem zit bij de duizenden gedupeerden die op advies van bijvoorbeeld
Spaar Select de overwaarde van hun huis hebben opgenomen voor een
aandelenleaseconstructie. Zij zitten niet alleen met een tweede hypotheek, maar
ook met enorme schulden die voortkomen uit de aandelenleasecontracten. Voor
schrijnende gevallen heeft Dexia daarom een hardheidsclausule in het leven
geroepen. Kort gezegd houdt de regeling in dat wanneer u kunt aantonen dat u de
lasten niet meer kunt opbrengen, u niet of minder hoeft te betalen. Bij Jos
Westmeijer van de Stichting Leaseleed hebben inmiddels 250 gedupeerden van Spaar
Select zich aangemeld. Uit de stukken die hij ons ter beschikking stelde, is te
lezen hoe Dexia beoordeelt of u in aanmerking komt voor de hardheidsclausule.
Het eerste waar men naar kijkt is de verhouding tussen de totale jaarlijkse
leaselasten en uw bruto inkomen. Is het bruto jaarinkomen van u en uw partner
lager dan 20.000 euro, dan is men van mening dat u daarvan 20 procent aan Dexia
kunt betalen in de vorm van maandtermijnen. Heeft u een hoger inkomen, (wat zeer
vaak het geval zijn in de praktijk) dan mogen de lasten oplopen tot 30 procent
van uw inkomen. Dit naast de hypotheeklasten van de 1e maar ook van de extra
afgesloten hypotheek in verband met de aandelenleaseconstructie. Zijn uw
leaselasten lager, dan komt u niet in aanmerking voor de regeling. Stel dat uw
totale bruto inkomen 35.000 euro per jaar bedraagt, dan komt u in aanmerking
voor de regeling als de leasetermijnen per jaar hoger zijn dan 10.500 euro per
jaar. De leasetermijnen betaalt u echter uit het netto inkomen. Op basis van het
voorbeeld moet dus een bedrag van ruim 15.000 euro bruto verdiend worden om de
netto leaselasten op te kunnen hoesten. Wilt u in aanmerking komen voor de
hardheidsclausule, dan moet u volledig opening van zaken geven. Men wil
werkelijk alles van u en uw financiële situatie weten, zoals de waarde van uw
huis, de maandelijkse hypotheeklasten en of u schenkingen heeft ontvangen. Op
basis van uw totale positie wordt uiteindelijk besloten of en in welke mate u in
aanmerking komt voor de regeling.
Let wel goed op: als u (gebruik moet maken)
wilt deelnemen aan de hardheidsclausule, dan moet u er voor tekenen dat u afziet
van verdere juridische stappen. Dit terwijl u de inhoud van het aanbod nog niet
weet, bovendien kunt u geen bezwaar maken tegen het voorgestelde aanbod te
zijner tijd. Een keiharde opstelling dus van Dexia tegenover klanten waar het
water al aan de lippen staat.
Van onze verslaggever
HEERHUGOWAARD - De stichting Leaseleed uit Heerhugowaard eist dat de banken de incasso's van de maandelijkse termijnen van de aandelenleasecontracten en van de overwaardehypotheken stopzetten. Voor eind van deze maand ligt bij de financiële instellingen als de Dexiabank en mogelijk ook tussenpersoon Spaar Select een dagvaarding op de deurmat voor een rechtszaak.
Leaseleed vertegenwoordigt inmiddels 192 gezinnen, die zwaar zijn gedupeerd
door de verkooppraatjes van Spaar Select. Onder hen de familie Alberts uit
Heerhugowaard, wier trieste verhaal eind vorig jaar in deze krant stond. Zij
namen ex-bankmanager en nu zelfstandig financieel planner J. Westmeijer in de
arm om te proberen de noodgedwongen verkoop van hun woning tegen te gaan.
Westmeijer richtte de stichting Leaseleed op. De Albertsen zitten vooralsnog op
hun eigen stek, maar hun omstandigheden zijn nauwelijks verbeterd. Eigener
beweging hebben ze de incasso van 819 euro per maand voor hun
aandelenleasecontract (van 20 jaar) bij Dexia voorlopig laten stopzetten, maar
van de kant van de bank is er weinig begrip getoond voor hun bezwaren. De
incasso van de tweede hypotheek loopt gewoon door.
Westmeijer: ,,De onrust onder de gedupeerden neemt hand over hand toe door de dalende koersen. Velen hebben Ahold-aandelen, die bij het begin 30 euro waard waren en nu nog drie. ING idem: van 30 naar 10. We hebben te maken met scheidingen, mensen die antidepressiva slikken, kinderen die klappen krijgen, huisdieren die het moeten ontgelden. Dit kan echt niet meer.''
Leaseleed ziet twee mogelijke oplossingen. De bank, verzekeraar of tussenpersoon of een derde (bijvoorbeeld een calamiteitenfonds) koopt de verkeerde financiële producten terug tegen de kostprijs. Of de bank vergoedt de schade aan de consument.
Namens Leaseleed bereidt het advocatenkantoor van J. Bil in Oosterhout de kort gedingen tegen Dexia en Spaar Select voor. De laatste heeft altijd gezegd part noch deel te hebben aan de moeilijkheden.
Onderstaand treft u de tekst aan van het persbericht wat per 28 februari is verzonden aan de belanghebbenden van de Stichting en is toegezonden aan het ANP
1. De Stichting Leaseleed te Heerhugowaard (uitsluitend Spaar Select gedupeerden) en de Stichting Adviesverlies (overige gedupeerden) te Lelystad behartigen de belangen van hen, die door het aangaan van aandelenlease-overeenkomsten al dan niet gecombineerd met overwaarde-hypotheken of een beleggingsdepot, ernstig zijn gedupeerd. Tal van gedupeerden kunnen hun (maandelijkse) lasten niet meer voldoen en komen thans in toenemende mate in fatale financiële omstandigheden. En hun sociale leven en mentale huishouding raakt ontwricht. Anti-depressiva. Echtscheidingen. Kinderen worden geslagen. Honden worden geschopt. Waar en wanneer zal dit eindigen?
2. Leaseleed & Adviesverlies zullen in en buiten rechte stopzetting van incasso der maandelijkse lease-termijnen en der maandelijkse betalingen voor de overwaarde-hypotheken trachten te bewerkstellingen.
Leaseleed & Adviesverlies nodigen de wettelijke toezichthouders (A.F.M. en D.N.B.) uit om stopzetting van de incasso te ondersteunen.
3. Leaseleed & Adviesverlies nodigen de Minister van Financiën uit een task-force voor de inventarisatie en sanering van deze verkeerde financiële producten in te richten.
4. Leaseleed & Adviesverlies beogen voor de gedupeerden een volledige schadevergoeding binnen te halen door herstel in de oude toestand, van voor het aangaan van de aandelenlease-overeenkomsten en van de overwaarde-hypotheken. In voorkomend geval zullen daarbij tevens herstelbetalingen vanwege de bank / verzekeraar / tussenpersoon dienen te worden verricht.
5. De Stichting Leaseleed voorziet een tweetal varianten van oplossing:
a. de verkeerde financiële producten worden tegen de integrale kostprijs van de consument teruggekocht door de bank (en / of verzekeraar en / of intermediair) c.q. een derde (calamiteitenfonds annex beleggingsfonds);
b. de bank (en / of verzekeraar en / of intermediair en / of derde) vergoedt de integrale schade aan de gedupeerde consument.
6. De gerechtelijke procedures zullen – indien nodig – binnen een viertal weken na heden een aanvang nemen.
Heerhugowaard / Lelystad
28 februari 2003
Naar aanleiding van het artikel hedenmorgen in de Telegraaf, waarin Spaar Select zich kritisch uitlaat over (onder andere) onze tariefstelling, het volgende:
Inmiddels zijn er tot op heden zo’n honderd reactie binnengekomen van gedupeerden.
Westmeijer Financial Planning ,
J.G.P. Westmeijer FFP
gecertificeerd financieel planner
door Manno db Berg
Na Stichting Leaseverlies heeft Dexia Bank een nieuwe tegenstander. Stichting Leaseleed gaat de belangen verdedigen van consumenten die via tussenpersoon Spaar Select de overwaarde op hun woning in een aandelenleaseplan van Dexia-dochter Labouchere hebben gestoken. Ze moeten nu maandbedragen betalen, die bijna net zo groot zijn als hun netto-inkomen.
"Zeer schandalig", stelt initiatiefnemer van de stichting Jos Westmeijer. "Ik
heb drama's meegemaakt."
Huilend hangen klanten van Spaar Select bij Westmeijer aan de telefoon. De
financieel planner heeft zich sterk gemaakt voor eenn gezin in financiële
problemen en krijgt nu casus na casus. Zonder uitzondering zijn het schrijnende
gevallen, meent Westmeijer. "Zo moet een man de komende 17 jaar maandelijks ruim
€ 1200 betalen, en dat bij een inkomen van zo'n € 1500. Echt onwerkelijke
dingen."
De financiële ellende is ontstaan door een agressieve variant van aandelenlease, aan de man gebracht door Spaar Select. Het product maakte de overwaarde op de woning met een tweede hypotheek te gelde. De opbrengst werd gestort in een beleggingsdepot (een beleggingsfonds), van waaruit elke maand een bedrag in een omvangrijk aandelenleasepakket vloeide.
"Het beleggingsdepot is echter door de beursellende en de maandelijkse uitkeringen leeg. De klanten zitten met een dertigjarige hypotheekschuld in moeten de termijnen voor het aandelenleasecontract nu uit hun inkomen betalen." Westmeijer wijst er bovendien op dat de waarde van het geleaste pakket aandelen ondertussen is gehalveerd. "Dit is vele malen ernstiger dan mensen die alleen een leaseplan bij Dexia hebben." De ernst van de situatie noopte Westmeijer tot het oprichten van de stichting Leaseleed, in navolging van stichting Leaseverlies waarin bijna 40.000 afnemers van een leaseplan hun pijlen op Dexia richten. Iedereen die zijn overwaarde via Spaar Select in een aandelenleaseplan van Dexia heeft gestort, kan bij de nieuwe stichting terecht.
Hoewel Westmeijer geen goed woord voor Spaar Select over heeft, is de
contractpartij bij het afgesloten product Labouchere van Dexia Bank. Aan deze
partij moeten de bedragen voor het aandelenleaseplan (met een looptijd van 20
jaar!) worden betaald. Een woordvoerder van Dexia stelt echter dat het recente
aanbod aan de teleurgestelde klanten in Leaseverlies ook voor de schrijnende
gevallen van Westmeijer geldt.
Dat aanbod behelst onder meer dat mensen die niet aan hun
betalingsverplichtingen kunnen voldoen, kunnen rekenen op tegemoetkoming.
Naar eigen zeggen heeft Dexia inmiddels in gevallen waar het beleggingsdepot de
maandbedragen niet meer kan ophoesten, de klanten een brief gestuurd. "De
betalingen worden opgeschort, dus daarmee is de acute nood opgelost", aldus de
woordvoerder. Hoe het echter verder moet, blijft onduidelijk.
De stichting Leaseleed heeft iin zaak inmiddels voorgelegd bij de klachtencommissie van het Dutch Securities Institute. Omdat Dexia Bank de officiële contractspartij is, wordt deze verantwoordelijk gehouden voor de ontstane financiële schade.
Financieel adviseur Kapi Breukelaar - ook hij heeft een zwaar gedupeerde
belegger in dossier - stelt ook grote vraagtekens bij de handelswijze van Spaar
Select. "Zij schetsten een veel te rooskleurig beeld van de constructie, dat
bovendien ingegeven lijkt te zijn door de enorme provisies die eruit
voortvloeiden.
Het is schandalig wat er daar is gebeurd." Breukelaar vreest dat de
'rooskleurige' verkooppraat van Spaar Select veel consumenten tot de risicovolle
constructie heeft overgehaald
Een woordvoerster stelt echter dat alles volgens "de regels destijds" is gegaan. De risico's zijn volgens haar "duidelijk aangegeven". Bovendien, zo stelt ze, was het uiteindelijk Dexia die de klanten op kredietwaardigheid moest toetsen.
Van onze verslaggever
HEERHUGOWAARD - Financieel planner J. Westmeijer uit Heerhugowaard heeft de stichting Leaseleed opgericht. De stichting zet zich in voor mensen die door bemiddeling van Spaar Select zijn opgezadeld met een tweede hypotheek, een aandelenleasecontract en een beleggingsdepot.
De oprichting van Leaseleed is een gevolg van de vele reacties op het artikel 'Binnenkort op straat door beleggingsdrama' in de krant van 23 november. De daarin geportretteerde familie Alberts uit Heerhugowaard riep de hulp van oud-bankmanager Westmeijer in. Tien gezinnen die door gelijke oorzaken met soms nog grotere financiële problemen kampen, worden nu ook vertegenwoordigd door Leaseleed.
Tegen Dexia heeft Westmeijer al een klacht ingediend wegens dwaling. Uit trainingsmateriaal van Spaar Select heeft Westmeijer geconcludeerd dat potentiële klanten bewust op het verkeerde been worden gezet. ,,Dit riekt naar oplichting.'' Spaar Select wijst alle verantwoordelijkheid af.!
Van onze verslaggever ARNO RUITENBEEK
HEERHUGOWAARD - Martin, Alice en de kinderen Alberts zitten nog in hun huis in Heerhugowaard, maar de spanningen nemen ondraaglijke vormen aan. De schuld van honderdduizend euro, die hen dreigt te dwingen tot de verkoop, zal ook niet weg zijn als de brief van de Dexia-bank morgen op de deurmat valt. ,,Over dit soort onmenselijke risico's rept de Spaar Select-verkoper met geen woord als hij mensen als de familie Alberts een contract aansmeert'', aldus financieel deskundige Jos Westmeijer. ,,Het woord risico komt niet in de boeken van Spaar Select voor.''
Vrijdag was Westmeijer, sinds twee jaar zelfstandig gevestigde financieel planner, bij de notaris voor de officiële oprichting van de stichting Leaseleed. Sinds deze krant drie weken geleden de ellende van de Albertsen onder de aandacht bracht, heeft Westmeijer tien vergelijkbare verzoeken om hulp gehad.
Vrijdag, als de website www.stichtingleaseleed.nl van start gaat, verwacht de initiatiefnemer dat nog meer mensen via de daaraan gekoppelde databank zich aanmelden. 'Samen sterk', is de logische gedachte daarachter.
Waarom Westmeijer zich dan niet heeft aangesloten bij de stichting Leaseverlies, die ook in de clinch ligt met Dexia? ,,Omdat de problematiek van mensen als de familie Alberts anders is. De ravage die bij hen is aangericht, is vele keren groter en triester. Ik wil de pijn van mensen, die een (meestal korte) aandelenlease bij Dexia zijn aangegaan, zeker niet bagatelliseren. Maar hier gaat het om mensen die vastzitten aan een vijftien- tot twintigjarige aandelenlease, die daarnaast een tweede hypotheek in de maag gesplitst hebben gekregen en die vaak akkoord zijn gegaan met een beleggingsdepot.''
Dat depot is door de gekelderde en nog kelderende aandelen leeg, zoals bij de Albertsen. Maar de 819 euro netto die ze maandelijks aan Dexia moeten betalen, de eerste en de tweede hypotheek, de vaste lasten en de onvoorziene uitgaven moeten wel uit die lege pot komen. Bij een bruto jaarinkomen van 35.000 euro, dat lukt niemand.
Veel lezers zijn begaan met de familie Alberts. Alice Alberts: ,,We hebben van iemand die onbekend wenst te blijven, een nieuwe computer gehad. Een andere anoniem gebleven meneer of mevrouw heeft een zeer lief, opbeurend briefje in de brievenbus gestopt. Heel fijn.'' en ik wil via deze weg iedereen bedanken voor hun steun.''
Maar dat laat onverlet dat onvermijdelijk een gespannen sfeer ontstaat. Alice: Martins geduld begint op te raken, vertelt de huilende Alice: ,,In ons gezin was het altijd zo dat we alles in alle rust probeerden uit te praten. Toen Martin dus onverwacht uit zijn slof schoot, zei een van de kinderen: 'Papa houdt niet meer van ons'. ,,Ons wereldje wordt met de week kleiner. Alles draait om die verdomde rotcenten.''
Op begrip konden ze rekenen bij Dexia, maar voor de rest? Afgelopen woensdag gingen het echtpaar en Westmeijer op uitnodiging het gesprek aan met Dexia. Alice: ,,De bankmedewerker excuseerde zich dat het tot november had geduurd alvorens men ons dossier had ingezien, maar de bank had het te druk gehad met de oprichting van een afdeling om de groeiende stroom klachten af te handelen.''
Morgen wil Dexia de familie Alberts schriftelijk laten weten wat de conclusie van het dossieronderzoek moet zijn. Er is weinig hoop, aldus Alice: ,,Ze lijken niet verder te komen dan de looptijd van twintig jaar te verkorten. Over de tweede hypotheek wordt niets gezegd.''
Wat de Heerhugowaarders per saldo dus geen snars helpt, aldus Westmeijer. Geld kost het hoe dan ook, en dat is er juist niet meer. Het verlossende woord moet dan maar komen van de klachtencommissie van het Dutch Security Institute (DSI), de waakhond van de effectenspecialisten. Daar ligt een klacht namens Alberts, van Westmeijer, tegen Dexia wegens dwaling. Het gezin is op het verkeerde been gezet, aldus Westmeijer. ,,Spaar Select doet dat met opzet.''
Hij concludeert dat uit een gesprek met een ex-Spaar Select-medewerker en inzage in 's mans werkmappen zoals de Financiële Zakenmap. Waarom dat strikt vertrouwelijk is en had moeten worden teruggegeven aan het bedrijf bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst, is Westmeijer pijnlijk duidelijk geworden. ,,De adviseurs, ik noem ze verkopers, worden getraind in verhullend taalgebruik.''
,,Woorden als risico en geleend geld nemen ze niet in de mond. Het gaat in de gesprekken met de klanten over 'een zeer geschikte spaarvorm' als ze beleggen bedoelen, over 'aandelenlease is een bijzonder aantrekkelijke spaarvorm'. Alles is er op gericht om een contract te verkopen en de provisie op te strijken.''
Werkelijk schokkend vindt Westmeijer de rekenmethode. ,,Ze nemen bijvoorbeeld een netto maandsalaris van (toen nog) 4000 gulden. Ze trekken daar 250 gulden netto hypotheeklasten van af, plus 900 gulden leefgeld en houden dan 2850 gulden over die elke maand in de zogenaamde spaarpot gaat. Waar zijn de vaste lasten van dit gezin? Kan dat met 900 gulden uit aan boodschappen? Waar is de tweede hypotheek die wordt afgesloten? Geen woord daarover. En voordat de klant dan zijn handtekening zet, wordt er nog iets gezegd over dat ze na vijf jaar van de lease af kunnen. Geen woord over de gevolgen, de niet aftrekbare schulden van de afkoop en de tweede hypotheek die gewoon blijft doorlopen.''
Directeur klachtenzaken Isabelle Bakkers van Spaar Select in Breda is prompt in haar reactie. ,,Het schijnt mode te zijn om stichtingen op te richten. Wij beoordelen individuele dossiers. Dus als iemand meent dat wij hem onrecht hebben aangedaan, moet hij zelf naar ons toekomen. Daarbij dient hij er rekening mee te houden dat hij zelf de keuze heeft gemaakt om zijn handtekening te zetten.''
Bakkers: ,,Onze account-managers vertellen een eerlijk verhaal, compleet ook. Wij zijn intermediair en als onze deskundige opdrachtgevers ons rekenvoorbeelden geven zoals het hierboven genoemde, gaan wij ervan uit dat die correct zijn. Wij hebben zelfs eigener beweging de acceptatiecriteria aangescherpt, om te voorkomen dat potentiële klanten in problemen zouden komen. Tenslotte praten we over heel andere tijden, waarin de aandelen stegen.''